Gdy planujemy wejście do hinduistycznej świątyni (z balijskiego: Pura) musimy założyć tradycyjny sarong z pasem przewiązanym przez biodra. To materiał, który pozwoli zakryć nasze nogi co najmniej za kolana, przypominający spódnicę. Na znak szacunku powinniśmy także mieć zakryte ramiona. Reguły te tyczą się zarówno mężczyzn jak i kobiet. Kobiety jednak nie powinny wchodzić do świątyni podczas menstruacji lub w okresie do 6 tygodni po urodzeniu dziecka. Jeśli mamy otwarte rany, z których leci nam krew, także odwiedzenie świątyni jest zakazane.

Lista świątyń, które warto zobaczyć na Bali

Istnieją świątynie publiczne, dostępne dla wszystkich i świątynie rodowe, które znajdują się przy domach i przeznaczone są tylko dla członków rodziny. Podczas naszego tygodniowego pobytu w Ubud skupiliśmy się na odkrywaniu kultury, sztuki i tradycji mieszkańców Bali i odwiedziliśmy przy tym kilka niesamowitych świątyń, a oto one:

• Pura Tanah Lot

  Świątynia ta ulokowana jest na skale w niewielkiej odległości od brzegu. Jest to najbardziej znana spośród siedmiu “Morskich Świątyń” wybudowanych, żeby uczcić morskich bogów. Podczas odpływu można do niej podejść, jednak w trakcie naszej wizyty stan wody był wysoki, a potężne fale roztrzaskiwały się o skały. To niesamowite jak przez stulecia to miejsce jest stale wystawione na działanie sił oceanu. Świątynia jest ważna dla miejscowych  i jest częstym celem pielgrzymek. Turystom również przypadł do gustu jej urok. W niewielkiej odległości na klifach znajdują się  inne, mniejsze świątynie, a spacer wzdłuż wybrzeża obfituje w malownicze widoki. Przedsiębiorczy mieszkańcy okolicy starają się skorzystać z ruchu i oferują wszelakie usługi począwszy od zdjęć z pytonem i skończywszy na domaganiu się oburzająco wysokich opłat za latanie dronem (600PLN :-O), lądujemy czym prędzej i nie płacimy. Tym razem 2 minuty materiału muszą wystarczyć.

  

  Gardens of Bali

  

  Weaves at high tide, Tanah Lot, Bali

  

  Aerial picture of Tanah Lot, Bali, Indonesia

  

  Huge weave crushing at Tanah Lot

  

  Indian Ocean as seen from Bali

  

• Pura Dalem Agung Padangtegal 

  Główna z 3 świątyń znajdujących się w “Małpim Lesie”, w Ubud. Świątynie pochodzą z XIVw. i znajdują się na terenie rezerwatu natury zamieszkałego przez małpy. Rezerwat odwołuje się do wartości hinduistycznych i nakłania do harmonijnego życia w zgodzie ze środowiskiem. Zarówno my jak i inni turyści trafiliśmy do tego miejsca głównie dla tego, żeby spotkać te sprytne ssaki. Teren rezerwatu jest mocno zalesiony i obejmuje wąwóz z rzeką na dole, a zamieszkuje go kilkaset małp. Jest ich naprawdę mnóstwo i choć nie można ich karmić przyniesionym z zewnątrz jedzeniem, to personel parku sprzedaje banany i małpie smakołyki. Ciężko stwierdzić na ile można określić tutejsze małpy mianem dzikich, ale na pewno są bardzo popularną atrakcją. Nam mieszkańcy lasu bardzo się spodobali, szczególnie gdy obserwowaliśmy jak opiekują się swoimi młodymi i uczą je poprzez zabawę. Niesamowity spektakl.

  

  Making new friends at Ubud

  

  Little ones are the cuttest

  

  Be mindful of your belongings

  

  Little ones play with adults

  

  Monkey younglings are very playful

  

  Adults take good care of young monkeys

  

  XIV century temple in Ubud

  

  Deep in the jungle you can find an ancient temple

  

  Life monkey posing next to rock statue replica of herself

  

  Monkeys are very careful parents

• Tirta Empul

  Świątynia ta znajduję się w środku wyspy, na północ od Ubud. Została zbudowana wokół naturalnego źródła w 962 roku. Wypływająca spod ziemi woda jest uznawana za świętą i wykorzystuje się ją w różnych rytuałach. W środkowej części świątyni znajdują się dwa baseny, a w nich 30 rynien, z których stale wypływa woda. Według lokalnych wierzeń kąpiel w niej przepędza złe demony i oczyszcza nie tylko ciało, ale przede wszystkim ducha. W trakcie rytuału trzeba przestrzegać zasad, które są wypisane przy wejściu. Kąpiel oczywiście w obowiązkowym sarongu.

  

• Pura Goa Lawah

  Gdy zmienialiśmy miejsce zakwaterowania z Ubud na sielski hotelik przy oceanie w Candidasie nasz zaprzyjaźniony kierowca polecił nam odwiedzić tę świątynie. Znajduje się ona tuż przy morzu i ruchliwej drodze prowadzącej do promu na Lombok. Jest wyjątkowa ze względu na to, że zbudowano ją przy wejściu do jaskini, którą zamieszkują setki, SETKI nietoperzy. Choć odwiedzaliśmy ją w środku dnia to były one dość ruchliwe i hałaśliwe. Dosłownie roją się na sklepieniu jaskini w samym centrum świątyni. Niesamowite!

  

• Pura Uluwatu

  Kolejna świątynie o niesłychanej lokalizacji. Znajduje się ona na szczycie 70 metrowego klifu i dosłownie niemal wisi nad bezkresnym Oceanem Indyjskim. Krawędź klifu jest odgrodzona murem, a widoki są nie z tej ziemi. Miejsce jest doskonałe na zachody słońca, niestety my zatrzymaliśmy się w oddalonym o 2 godz. jazdy Ubud i kierowca nie chce tak długo z nami zostać. Mimo wszystko nacieszyliśmy oczy tą fantastyczną scenerią. Przeszliśmy tuż obok przepaści wraz z rzeką innych turystów i pielgrzymów. My – blond para jesteśmy dla niektórych niemal taka samą atrakcją jak słynna świątynia. Cierpliwie godzimy się pozować do kolejnych zdjęć. Tarasy widokowe do których prowadzi chodnik wzdłuż klifu są wspaniałe. Ciężko przestać się gapić na tak malowniczą scenerie. Dodatkowo po okolicy hasają małpki, a za latanie dronem ponownie domagają się niebotycznych sum.

  

  Bali, Indonesia

  

Te świątynie także są warte zobaczenia!

W ciągu naszego pobytu na Bali odwiedziliśmy mnóstwo świątyń. Szczególnie w Ubud, które jest znane jako centrum kulturury i szuki. W samym centrum warto odwiedzić choćby Pura Saraswati, gdzie do środka świątyni prowadzi kamienny pomost przedzielający stawy z wodnymi liliami, czy Puri Saren znajdującą się na terenie pałacu.

Następnym razem…

Gdybyśmy wracali na Bali (co nie jest wykluczone :D), to chcielibyśmy odwiedzić dwie słynne świątyni na które brakło nam czasu, a może woli, bo przemieszczanie się po wyspie jest dość uciążliwe. Chcielibyśmy jeszcze odwiedzić Pura Ulun Danu Bratan, czyli urokliwy kompleks ulokowany nad górskim jeziorem i Pura Besakih na zboczu góry Agung. Kto wie, może kiedyś uzupełnimy tą relacje!

Przejazd do Cemoro Lawang trwał 1,5 godz i każdy musiał zapłacić za wstęp do wioski 10000 IDR. Jeśli zdecydujesz się na zorganizowaną wycieczkę, to musisz także kupić bilet wstępu do parku narodowego 220.000 lub 320.000 IDR zależnie czy w tygodniu, czy w weekend. Bilet ważny jest tylko jeden dzień, więc jeśli chcesz zobaczyć zachód słońca w pierwszy dzień, a wschód w drugi to powinieneś zapłacić dwa razy. Niesłychanie drogo jak na Indonezje, oczywiście miejscowi płacą 1/10 ceny. Słyszeliśmy jednak, że można zejść boczną drogą do wulkanu i ominąć kasy. My weszliśmy do parku dwa razy i dwa razy za darmo, i spotkaliśmy innych podróżników postępujących tak samo.

Wyruszcie na szlak sami, bądźcie swoimi własnymi przewodnikami, a zaoszczędzicie kupe forsy. Do krateru Bromo doszliśmy na zachód słońca i byliśmy praktycznie jedynymi ludźmi w zasięgu wzroku. Zorganizowane wycieczki zabierają jeepami turystów na wschód słońca, a później na krater Bromo. Przez to większość ruchu odbywa się we wczesnych godzinach porannych, a po południu okolica pustoszeje. Idąc samemu na piechotę, nie tylko oszczędzasz pieniądze, ale też możesz się cieszyć otoczeniem praktycznie w samotności. Na trasie na punkt widokowy jest wiele miejsc do zatrzymania się i pocykania fotek i tylko ty zdecydujesz, gdzie chcesz się zatrzymać. Tak lubimy najbardziej!

Spacer na wulkan Bromo.

Na noc zarezerwowaliśmy pokój w Yog Homestay za 200.000 IDR. Zdaje się, że ceny poszły znacznie w góre w ciągu paru ostatnich lat, gdy Bromo stał się jedną z najczęściej odwiedzanych atrakcji turystycznych na wyspie. Zaledwie kilka kroków od hostelu znajdowała się krawędź kaldery Tengger, a w oddali na jej dnie wznoszą się wulkany Bromo i Batok. Niesamowity widok, dosłownie zaparło nam dech w piersiach. Ze względu na stale wydobywający się z wulkanu dym wydaje się, że cała dolina wypełniona jest mgłą. Spotkaliśmy parę turystów, którzy podzielili się kilkoma wskazówkami i pomogli nam zrealizować nasz plan wejścia do parku narodowego za darmo.

W stronę dna krateru…

Udaliśmy się na piechotę drogą w stronę punktu widokowego wykorzystywanego przez wszystkie wycieczki w trakcie wschodu słońca, a po chwili skręciliśmy przez malownicze poletka i kontynuowaliśmy ścieżką wzdłuż krawędzi kaldery. Idylliczne, rolnicze plenery graniczą z surowym wulkanicznym krajobrazem. Cykamy co chwilę fotki i w końcu trafiamy na ścieżkę trawersującą zbocze i prowadzącą na dno krateru. Od teraz spacer wygląda zdecydowanie inaczej, a zielone, pełne roślin pola zmieniły się w szary, unoszący się przy każdym kroku wulkaniczny pył.

Kierujemy się na przełaj przez czarne piaski wprost na wulkan Bromo. Zdaje się, że naszej ścieżki używają także konie, bo co jakiś czas widzimy dowody ich obecności Po 1,5 godziny od opuszczenia hostelu docieramy do świątyni hinduistycznej u podnóża Mt Batok. Słońce właśnie zaczynało zachodzić, a ciepłe kolory rozlewały się po okolicy. Idealna pora dla fotografa. Po kilku minutach docieramy do schodów prowadzących w górę – na wulkan Bromo. Z każdym pokonanym stopniem nasila się hałas dobiegający z krateru. Szum z wnętrza ziemi przypomina odgłosy lawiny lub ruchliwej autostrady. Zdawaliśmy sobie sprawę, że w niedawnej erupcji w 2004 roku zginęły 2 osoby, więc odczuwaliśmy pokorny respekt przed potęgą Matki Ziemi.

Widoki ze szczytu wulkanu Bromo są oszałamiające, a kolory zachodzącego słońca dodają im jeszcze więcej magii. Byliśmy zachwyceni urokiem tego miejsca, a także poczuliśmy, że wszystko jest możliwe. Wystarczy zrobić pierwszy krok, a potem cierpliwie podążać swoją ścieżką, a marzenia wkrótce przemienią się w piękne wspomnienia. Park Narodowy Bromo to jedno z najwspanialszych miejsc jakie odwiedziliśmy.

Krótko po 17:30 zaczęło już się robić ciemno, więc postanowiliśmy szybko wracać tą samą trasą, obawiając się, że po ciemku nie trafimy na naszą ścieżkę. Udało się bez problemów. W ciągu naszego spaceru spotkaliśmy zaledwie 6 innych osób, tuż przy kraterze Bromo. Przez większość dnia mieliśmy te niesamowite widoki praktycznie na wyłączność i to nam odpowiada najbardziej. Po powrocie do Yog Homestay staraliśmy się jak najszybciej pójść spać, bo na rano mieliśmy zaplanowaną kolejną przygodę – obserwowanie wschodu słońca.

Wschód słońca

Pobudka 3:30. Wyruszamy tą samą drogą co wczoraj. Początkowo asfaltowa droga przemienia się w drogę bitą, gdy dziury przejmują kontrolę nad zdezelowaną nawierzchnią. Nie mamy latarek, ale używamy tych w telefonach i dajemy radę. Kilku motocyklistów oferuje nam podwiezienie, ale grzecznie odmawiamy i zapewniamy ich, że lubimy chodzić. Po godzinie docieramy do miejsca, gdzie są zaparkowane pierwsze jeepy i motory. Trwa oczekiwanie na wschód słońca, sprzedają Nasi Goreng i herbatkę, gra głośna muzyka. Nie tego oczekiwaliśmy, choć miło wiedzieć, że nie jesteśmy sami w ciemnościach. Ruszamy wyżej, a droga zmienia się w schody. Po chwili trafiamy na kolejny punkt widokowy, także pełen ludzi. Uprzejmy miejscowy wskazuje nam wąską ścieżkę przez zarośla wiodącą w górę. Miejscami jest ona zarośnięta i stroma. Mijamy kilka dobrych miejsc, po prostu wydeptanych placyków ze wspaniałym widokiem. W końcu wybieramy idealny dla siebie i rozstawiamy statyw i rozpoczynamy kręcenie filmików poklatkowych.

Chociaż nie doszliśmy na sam szczyt, to zdecydowaliśmy się zostać w tym punkcie, ponieważ mieliśmy go na wyłączność. O 5 rano  za naszymi plecami zaczęło świtać, a ciepłe kolory powoli zalewały znajdującą się przed nami kalderę i wulkany. Cóż za niesamowite przeżycie, to chyba najwspanialszy wschód słońca, jaki było nam dane podziwiać. Noc i poranek były dość zimne, cieszyliśmy się z naszych puchowych kurtek i czapek. Po nacieszeniu się widokiem i setkach zdjęć ruszamy dalej w górę. Docieramy na tzw King Kong Hill lookout (nazwa jak dla mnie z czapy). Większość jeepów już odjechała i widzimy w oddali jak się tłoczą dziesiątkami u podnóża Bromo. Wspominamy, jak dzień wcześniej po południu mieliśmy go praktycznie na wyłączność. Robimy kolejne zdjęcia i około 7:30 zaczynamy schodzić.

Droga powrotna do wioski Cemoro Lawang.

O 8:15 jesteśmy już na dole, zejście było znacznie szybsze. Trafiamy na nasz prywatny punkt widokowy pośród pól i cieszymy się widokami w pełnym słońcu. Dopisuje widoczność, nie jest tak mgliście jak w dzień poprzedni. Na 10:00 zarezerwowaliśmy transport powrotny do Probolinggo i tam przesiadkę w autokar do Surabaji. To było uspokajające uczucie wiedzieć, że wszystko już mamy zaklepane i nie będziemy musieli się szamotać z naciągaczami. Za transport z Cemoro Lawang do Surabaji zapłaciliśmy 75000 IDR od osoby. Jemy pyszne śniadanko w pobliskim Warungu i gdy docieramy do hostelu o 9:20 okazuje się, że kierowca już na nas czeka. To niespodziawany obrót wydarzeń Szybko zabieramy nasze bagaże i ruszamy po kolejnych 13 pasażerów.

Z Probolinggo do Surabaji

O 12 jesteśmy w Probolinggo i po krótkim zamieszaniu zostajemy skierowani do autokaru, który zatrzymał się dla nas na poboczu ulicy. Autokar jet czysty i klimatyzowany i po 2 godzinnej drzemce budzimy się w mieście Surabaya. To nasz ostatni przystanek w Indonezji. Z miejscowego lotniska rozpoczynamy naszą podróż do Polski. Po roku pełnym przygód cieszymy się na powrót do domu, ale kolejne podróżnicze plany już się czają z tyłu głowy

Cena za wycieczkę na wulkan

Jak już wspominaliśmy uprzejmy nieznajomy podwiózł nas za darmoszkę do naszego hostelu i przy okazji zaoferował nam nocną wycieczkę na słynny krater. Po uzgodnieniu szczegółów zgodziliśmy się zapłacić 300.000IDR od osoby, a w cenie zawierały się:

1. transport,
2. wstęp (droższy w weekend),
3. przewodnik,
4. latarka
5. maska przeciwgazowa.

Choć pewnie udało by się nieco zaoszczędzić organizując tylko transport to zmęczeni tułaczką cieszyliśmy się, że wszystko mamy załatwione. Kierowca odebrał nas punktualnie o 00:30 i po kolejnej godzinie byliśmy u podnóża wulkanu i rozpoczęliśmy podejście.

Nocne podejście na wulkan i niebieskie płomienie!

Choć Indonezja słynie z ciepłego klimatu to nocą i to w górach temperatury są dość niskie. Jest jednak możliwe wypożyczenie kurtki. Szlak wiodący na szczyt jest dość szeroki, miejscami stromy i ciągnie nim rzeka turystów, więc pomimo ciemności nie sposób się zgubić. Po 1,5 godz doszliśmy do punktu, w którym górnicy rozpoczynają zejście do wnętrza krateru. Z tego miejsca widać już niebieski ogień. Jest on wyraźnie widoczny w nocy, więc wspinaczka w ciemności to kluczowa sprawa. Możliwość odsapnięcia z widokiem na ten niesamowity fenomen natury wynagradza jednak wszystkie trudy.

Zejście wgłąb krateru

Na dzień dzisiejszy – maj 2017 turyści nie mogą schodzić górniczą ścieżką wgłąb krateru, ponieważ stężenie toksycznych gazów jest tam zbyt wysokie. Zalecane jest noszenie maski filtrującej powietrze podczas wejścia szlakiem, ponieważ pełen oparów dym może zostać skierowany przez wiatr w każdym kierunku w mgnieniu oka. Maska powinna uchronić przez pieczeniem i drapaniem w gardle, i w nosie. Setki turystów robią to każdego dnia. Bez obaw Podróżniku!

Ze szczelin na dnie krateru wydobywa się siarkowy gaz, który płonie w temperaturze sięgającej 600 stopni. To właśnie siarka nadaje płomieniom charakterystyczny, niebieski kolor. Wulkan to także czynna kopalnia siarki, a górnicy chcący się uchronić przed upałem dnia wydobywają minerał nocą. Nieopodal elektryzująco błękitnych języków ognia można dostrzec ich latarki. Odłamki litej siarki wynoszą potem w dźwiganych na barkach koszach. Praca ta jest uznawana za jedną z najcięższych na świecie ze względu na toksyczne otoczenie. A poza tym górnicy muszą donieść bryły siarki do oddalonego o 3 kilometry punktu skupu, żeby cokolwiek zarobić. Niektórzy sprzedają oszlifowane kawałki siarki przechodzącym turystom.

Na szczycie krateru

Niebieski ogień to jednak nie jedyna atrakcja. Po kolejnych 30 minutach docieramy na szczyt krateru, a stamtąd rozpościera się widok na wspaniały wschód słońca. W blasku porannego światła ukazuje się jezioro pokrywające dno krateru. Ma niesamowity kolor, ale wiemy, że jego wody są trujące. Zrobiło nam się smutno, że nie zabraliśmy naszego drona, bo widzieliśmy kilku pilotów gromadzących bez wątpienia świetny materiał. Z miękkim złotym światłem wschodzącego słońca oświetlającym wulkan staraliśmy się zrobić jak najlepszy użytek z aparatu i GoPro. Cóż to był za cudowny początek dnia. Intensywny kolor jeziora, dym unoszący się z krateru, czasem zabarwiony na żółto i okoliczny wulkaniczny krajobraz na długo zapamiętamy.

Przesympatyczny poranek

Z każdą minutą na szczycie jest coraz mniej turystów. Główna atrakcja – niebieski ogień jest niewidoczny odkąd promienie słońca przełamały ciemność i zrobiły mu konkurencje, więc większość ludzi zaczyna schodzić krótko po wschodzie. Staraliśmy się wykorzystać jak najwięcej czasu na szczycie, żeby przyjrzeć się okolicy i powoli wchodzącym na szczyt górnikom. Zapomnieliśmy o wszelkich trudach przeprawy do Banyuwangi i oczarowani wulkanem Ijen powoli zeszliśmy na parking, gdzie czekał na nas transport powrotny do hostelu. Jednak to jeszcze nie koniec naszych przygód z jawajskimi wulkanami.

Po dotarciu na Javę, zapakowaniu się do autokaru, zostaliśmy poproszeni (razem z Białorusinami) o to, by wysiąść. Dalej musimy załatwić sobie taksówkę. Teoretycznie nie mamy już daleko do centrum Banyuwangi. Ale cena biletu obejmowała transport do samego centrum miasta, więc pokazując nasz bilet, udało nam się wsiąść do małego, żółtego, lokalnego busika „bemo”, który niechętnie ruszył w stronę miasta. Wysadził nas przy jakiejś głównej ulicy i chciał dodatkowe pieniądze. Podziękowaliśmy i … stwierdziliśmy, że do miejsca noclegu dojdziemy spacerem. Tutaj nasze drogi z parą z Białorusi się rozeszły, a my dzielnie wędrowaliśmy główną ulicą do wykupionego noclegu. Odległość okazała się jednak duża. Około 5km, co przy ciężkich walizkach i  plecakach, statywie do aparatu i innych sprzętach fotograficznych, okazało się zbyt wiele. Wymęczeni siedliśmy na chodniku by złapać oddech i….. no właśnie. I milczeć, patrząc gdzieś przed siebie. I wtedy, jak na zawołanie, podjechał koło nas samochód, z którego wysiadł sympatyczny „jawajczyk” i zaproponował pomoc. Podwiózł nas do hotelu i nie wziął za to nic. Czuliśmy podstęp. Nowo poznany kierowca, jak się okazało, organizuje wycieczki nocne na wspaniały wulkan Ijen. Zaproponował dość atrakcyjną cenę, a my i tak chcąc zrealizować ten cel, ochoczo przystaliśmy na jego warunki. Tej samej nocy odebrał nas i rozpoczęliśmy trekking do krateru Ijen, by zobaczyć niebieski, wulkaniczny ogień i wschód słońca nad Javą. O tej przygodzie przeczytaj TUTAJ.